Hoe creeren we onze eigen ellende?

Raar idee, maar stel je eens voor dat je als psycholoog leiding geeft. Je ziet dat er van alles moet gebeuren, er zijn problemen, niet werkende apparatuur, telefoontjes, projecten, kansen en afspraken te plannen, ..…werk wat gedaan moet worden

Hoe verloopt daarna het proces voor deze psycholoogleidinggevende: hij denkt: bonje in de tent nooit goed, polderlandje, de intrinsieke motivatie onder mijn professionals moet hoog blijven…laten we maar eens voorzichtig aan onze collega het signaal geven dat er gebeld moet worden, monitoren aangesloten…, het projectteam start, het kerstdiner gepland……Gevolg:

Niks……………. !

Niks is ook voor de psycholoogleidinggevende ergerlijk. Maar niet getreurd, de schouders eronder: betrokkenheidsopbouw zit in ons in de genen: we plaatsen de voornemens op het werkoverleg, - gooien het in de groep, - creëren concensus, we overleggen, bespreken, wegen en overwegen alle ins- en outs en daarna gaat alles vanzelf! Alle medewerkers denken mee en …… gevolg:

Nog steeds NIKS…………………..
Ook een psycholoogleidinggevende heeft zijn grens: 2x niks is niet niks, er moet toch wat gebeuren! Hoe krijgen we dat voor elkaar: … we beginnen dus zelf met het slepen van apparatuur, ‘bebellen’ van afspraken, mensen bij elkaar zetten en sturen van mailtjes met een ietsepietsje scherpere toon: het MOET nu! … gevolg:

Iets……………….
Namelijk weerstand, negatieve energie, de negatieve versie van niks, ERGER DAN NIKS dus! Negatief niks herken je grofweg aan 2 uitingsvormen:
1. Het is/was mij Niet Geheel Duidelijk, wees dan helder we hebben het anders begrepen.
2. Te Druk, het kan nu niet, we zijn overladen het kan wel maar later.

Nu is het klaar voor de psycholoogleidinggevende. De overbekende negatieve ergernis/demotivatiespiraal dreigt. We worden opeens heel duidelijk, laten ergernis blijken, formuleren decreten, geven instructies en blijven het liefst naast de werkzaamheden van onze ondergeschikte staan. Gevolg……

We moeten volgende week heel veel energie steken in het repareren van de relatie. Negatief niks kost veel tijd! Voor iedereen! Waar zit hem hier nou het probleem? Wie trekt deze schoen aan? De niet heldere psycholoogleidinggevende of zijn overladen collega’s?

Rolf van der Meer

Kan je tolerantie leren?

Sorry volgers en andere lezers, zat vorige week een beetje in Bangkok, de blog schoot er bij in… Evengoed, er viel me natuurlijk wel het een en ander op!

Bangkok, heet tot zeer hete betonwoestijn half zo groot als Nederland, 8 miljoen+ bangkokkers, boeddhisten, ex-pads, moslims, ‘farangs’, arm, rijk, massagesalons met kleding, zonder kleding, kledingmakers, bommertaxi’s, Mercedes S klasse …..alles krioelt door elkaar. Maar: ....sirenes op straat hoor je niet! Er lijkt voor politie weinig reden om met groot vertoon van haast op ongelukken, onlusten, 'peuk op straatgooiers' of kroeggevechten af te stormen.

Wat is hier aan de hand? Een paar observaties:
1. De stad lijkt zonder plan of regels (zie mijn vorige blog) gegroeid, verder te groeien en in elkaar te zitten. Structuur, wegennet, vervoer en werking zien wij farangs als: totale chaos. Er is wel een HinderWet, maar niemand weet waar die ligt!
2. Het verkeer verkeert vaak in een constante ‘infarct’ situatie, zonder dat dat leidt tot veel onderling gescheld, getoeter of onderling ‘gesnij’. Het gaat allemaal net goed, maar wel met een glimlach!
3. Alle T-shirtstalletjes, officiële kroegen, barretjes, winkeltjes en kleermakers moeten sluiten om 2.00 uur s’nachts. De stad stopt dan niet! Tot mijn verbijstering (Ik was 1 keertje laat op.) maken de Thai’s de stoeppen leeg, plaatsen plastic tuinmeubilair met gezellige kleedjes en rijden aan met mobiele maar zeer complete tuktukkeukentjes. De stoep, de hele binnenstad, wordt ‘restaurant’. Je kan in het straatrestaurant de hele nacht geweldig lekker en gezellig eten en drinken!

Wat is het hier geldende principe? Een groot kenner van Bangkok ziet het simpel: "Natuurlijk hebben we beperkende regels, belangentegenstellingen, parkeerbonnen en heel soms zelf een conflictje." "Maar…. we hebben ook een principe: ‘everybody moet zich happy’ kunnen voelen met de uiteindelijke oplossing. Dat principe is hier altijd belangrijker dan de feitelijke regel."
Vergelijk dat maar eens met de manier waarop wij het hier in het westen proberen ‘te regelen’ en laat dan de tolerantiemeter maar eens op Bankok en Amsterdam los. Wedden dat ze daar hoger scoren!

Rolf van der Meer

“Wat denk je er zelf van” moet vanuit de inhoud komen

De psycholoog als Procesbegeleider aan de zijlijn? Veroorloven we ons inhoudelijke standpunten? Mogen we expert zijn? Praktisch alle vakgenoten zullen denken ‘natuurlijk’! Maar in werkelijkheid zie ik vooral heel veel procesbegeleiding zonder inhoudelijke stelling. We blijven met onze weetjes lekker onder de dekens en vinden niks! “Wat denk je er zelf van” moet als bekende grap toch ergens vandaan komen?

Waar dat toe kan leiden: Kijk eens op dit filmpje en vraag je dan eens af wat er op dit kruispunt in Nederland zou gebeuren…………..

Hah! Hoe komt dat? Wij psychologen weten dat andere mensen zich aan regels houden als zij verwachten dat kans op ellende bij overtreding van de regel groot is. Daarom stoppen we overdag voor rood licht. Maar wat gebeurt er als we geen negatieve consequenties verwachten? Wel eens in de kleine uurtjes lang voor een rood stoplicht en een leeg kruispunt gestaan……..?

Leerzaam: (1) we leren dat stoplichten, de regels, voor ons uitkijken en dat we daarom niet meer zelf hoeven op te letten; (2) we leren ook dat we ons niet altijd aan regels hoeven te houden; (3) we weten dat we makkelijk regels overtreden als we geen negatieve consequenties verwachten. Verwarrende combinatie: 1+2+3 = extra grote verkeersellende als de stroom bij ons onverhoopt uitvalt en stoplichten automatisch op rood blijven staan. Welke regels gelden dan? Regels leiden daarom vanzelf tot de vraag naar extra aanvullende regels.

Maken psychologen van deze ‘expertkennis’ een punt? Geen 1! Waarom maken wij onze wetgevers, onze klanten, niet duidelijk dat het effect van veel goedbedoelde, zelf bedachte, acties in de praktijk heel anders zal uitpakken dan bedoeld?
Zijn we doorgeschoten in procesbegeleiding, het opbouwen van actieve betrokkenheid, meedenken en 'aan het denken' zetten? Zijn we het verleerd gewoon te zeggen wat we al lang weten? Zijn we bang als expert weerstand te wekken? Hebben we eigenlijk wel een degelijk inhoudelijk standpunt? Je moet natuurlijk wel weten waar je het over hebt!
“Wat vindt u er zelf van”, daar ga ik als klant niet voor betalen zeg!

Rolf van der Meer

Energie voor de psycholoogondernemer

Waar halen we energie vandaan? ‘Googelen’ op energie levert een overweldigend aanbod van energiebedrijven op! Voor de meeste mensen natuurlijk voor de hand liggend. Niet voor deze psycholoog.

Deze psycholoog haalt energie dus niet op de eerste plaats uit het stopcontact maar waar dan wel? Hah! Lastig te beantwoorden. Hoe werkt het: we beginnen met heel veel enthousiasme en vertoon van energie aan een nieuw plan, een nieuwe activiteit, een nieuwe relatie, aan een nieuwe onderneming. Maar wat zien we ….na jaren blijkt;…. het leuke plan achterhaalt, de activiteit saai, de relatie sleets en de onderneming een vrij droevig middel om de dagelijkse boterham op de plank te krijgen. Heilig vuur gedoofd, energie weg……medewerkers ontevreden, klanten ook, onderneming ‘down the drain’.Wat dan? Waar doen we het nu voor? Geld? Zeker, dat is nu voor de meeste psycholoogondernemers zelfs erg schaars, maar geven €€ ons die extra ‘energiepush’ zo belangrijk voor onszelf, ons team, onze professionele passie?

Ik denk dat we voor ‘energie’ terug moeten naar af, naar het waarom van het grote plan, de activiteit, de verliefdheid, het vuur diep in de onderneming. Die waren ooit ergens voor bedoeld, losten een probleem op, voorzagen in een behoefte, gaven ‘fun’, vormden een antwoord op een drijfveer, een inspiratiebron….Waarom doen we het eigenlijk met elkaar? Wat was het beginpunt ooit? Kunnen we dat weer terugvinden? Kan het ‘beginpunt’ ons energie geven?

Ik denk het wel! Niet door dezelfde kunst opnieuw, maar wel beter en professioneler, te ‘repeteren’, trouwe lezers lazen dat al. Wel door de oorspronkelijke drijfveer, de eerste passie van ooit, weer boven te halen…..en te houden.
Wat is daarvoor nodig? Moeilijk te beantwoorden, maar ik heb er ondertussen wel wat ervaring mee opgedaan. Het kunnen loslaten van de sleetse ogenschijnlijk comfortabele situatie, openheid, authenticiteit en lef bij het inslaan van nieuwe paden vormen de basis voor de passie en energie. Kunnen we bergen mee verzetten!

Rolf van der Meer

Psychologie voor de psycholoogondernemer in crisis

Biedt crisis kansen? “Natuurlijk” zegt iedereen, maar welke dan en waar kan ik die vinden? Zo simpel ligt dat niet als je al jaren onderneemt, als professional, in de psychologische advisering. Wat doet de ‘professionalondernemer’ als het goed gaat: We steken te weinig energie in vernieuwing. Logisch: met ‘repetitieve’ dienstverlening verdien je makkelijker en sneller meer!

Juist innoveren maakte Akerendam succesvol. Voorbeeldje uit het grijze verleden: Akerendam stond door de toen vernieuwende toepassing van assessment centers mede aan de basis van een van de meest succesvolle ‘tradersbedrijven’ ooit; IMC. Vloersimulaties in die wereld bestonden vóór Akerendam nog niet: schreeuwende en elkaar wegduwende handelaren voor het scherm met daaromheen Akerendampsychologen. Moeilijk maar geweldig leuk om te maken en uit te voeren.

Waarom innoveerden wij de laatste jaren minder? Niet uit luiheid maar we waren simpel te druk met het uitvoeren van repetitieve direct profijtelijke opdrachten: uitontwikkelde Assessment centers, Development Centers, Loopbaan Oriëntatie, Commerciële trainingen en Individuele Coaching. Crisis bleef tot eind 2008 uit. Vernieuwing kreeg 2e prioriteit. Nu ligt dat anders.

In de voorgaande blog vroeg ik mij af “Zitten we misschien vlak voor of al in een historische ‘economychange’? Wat gaat het innovatieparadigma worden? Hoe gaan we daarop inspelen?”

Ik weet het antwoord op die vragen nog steeds niet…………………, maar ken wel een ander voorbeeld: vrij recent maakten we ‘vanuit het niks’ een splinternieuwe Oriëntatie Groepsdynamica voor Amsterdamse ambtenaren. Zowel wij als de opdrachtgever vermoedden dat deze ‘pilot’ misschien maar 1 keertje zou draaien. Wat bleek: Groot Succes, er volgden onverwacht vele 'pilotuitvoeringen'. Wat is hier bijzonder: het zijn steeds ‘pilots’; ze verschillen alle van elkaar omdat we het gewoon leuk vinden om er nieuwe dingen aan toe te voegen en andere zaken uit te halen. De Oriëntatie Groepsdynamica wordt nog steeds opnieuw uitgevonden!

Wat leerde mij dit? Steeds efficiënter herhalen van dezelfde ‘kunst’ leidt voor een klein professional bedrijf uiteindelijk niet tot succes! Energie steken in vernieuwing MOET! Misschien moeten we ‘tienduizend keer’ iets proberen om het nieuwe innovatieparadigma te vinden. En:“het kan zoveel leuker” voor de innovatief denkende professionals die vanouds het meest succesvol binnen Akerendam gedijen. Akerendammers willen verder, iets nieuws doen, scoren, feesten en daarna opnieuw iets nieuws doen.

Wat is de psychologie hierachter: Laat alle bloemen bloeien! De individuele kracht van alle Akerendammers, hun specifieke ideeën, expertise, zin in dingen, professionele claim, lol en energie zijn bepalend voor onze verder toekomst. We geven ruimte voor verschillen. We vissen verder om ons brood te behouden.

Rolf van der Meer

Psychologie in crisistijd

Het regent, we worden nat. Daar kunnen we ons op kleden, maar wanneer gaat het zonnetje weer schijnen? Ik weet het niet. Ergens schijnt de zon nu al, op dit moment, maar waar en hoe kom je daar?

Vroeger, meer dan 10 jaar geleden hielden Akerendammers zich bijna voor 100% bezig met ‘het zoeken ‘naar den juisten mensch voor den juisten plaats’. Onze psychologische advieswereld was ordelijk en voorspelbaar.
De laatste jaren veranderde dat: gedragsmatige groepstrainingen; competentiemanagement, het houden van ‘vlootschouws’; individuele coaching van managers en echte leidinggevenden; Development centers; loopbaanvraagstukken; het begeleiden van directieteams en andere aanverwante zaken kropen steeds meer naast de assessment centers in onze zak met aanbiedingen. Minder ordelijk maar nog steeds voorspelbaar. Assessment centers leiden vaak tot ‘ontwikkelingswerk’!

Maar wat zien we sinds 2008, de crisis slaat toe, onze klanten nemen heel veel minder menschen aan, de vraag naar assessment centers neemt af, ontwikkelingswerk neemt heel sterk toe! Wordt Akerendam een trainingsbureau?

Als het aan mij ligt niet! Daar zijn er al heel veel van en ik zie slechts een paar echt goede. Moeten we meedoen aan een wedstrijd met 1000 deelnemers en al 1000 keer gelopen? Ik niet, ‘been there, seen it, done that’!

Wat dan? Hoe gaat onze psychologische advieswereld er uit zien? Welke plek gaan we claimen? Verandert Business to Business in een Business to Private markt (particulieren assessment)? Verandert de marktvraag zo structureel dat we nog veel meer moeten veranderen dan we al deden? Zitten we misschien vlak voor of al in een historische ‘economychange’? Wat gaat het innovatieparadigma worden? Hoe gaan we daarop inspelen?

Een machtig leuke en spannende vraag! Nog niet voorspelbaar en ook nog niet ordelijk te beantwoorden. Goed kijken en veel ‘in de markt’ zijn hebben ons in het verleden altijd goed geholpen bij dit soort zaken. Akerendam vond zichzelf de laatste 15 jaar al zeker drie keer opnieuw uit, dat moet nu echt weer een keertje. Maar hoe moet het er uit gaan zien om de volgende zomer weer met zijn allen in de tuin een lekker glas te drinken? Ik weet het nog niet….. Dus…..spannend en leuk, onvoorspelbaar en niet ordelijk….beetje tweeslachtig gevoel, psychologie in crisistijd.



Rolf van der Meer